Recht in Balans

Nederlandse burgers winnen klimaatrechtszaak tegen de Staat

Een overwinning voor advocatuur vanuit het hart,
Nederlandse burgers winnen klimaatrechtszaak tegen de Staat

Tezamen met 886 burgers, heeft de Nederlandse NGO Urgenda de Nederlandse staat aangeklaagd wegens klimaataansprakelijkheid.

Ik heb me bij deze zaak gevoegd als een van de mede-eisers.
Ons argument was dat de Nederlandse staat zijn zorgplicht verwaarloost naar ons, zijn huidige en toekomstige burgers, door niet snel genoeg de CO2 uitstoot te verminderen om zodoende catastrofale klimaatverandering te voorkomen.
Wij vroegen de rechter de Nederlandse staat op te dragen de CO2 uitstoot met 25-40% te verminderen in 2020; het percentage dat de wetenschap en internationale verdragen aangeven als noodzakelijk indien we onder de drempel van 2 graden willen blijven.

Nederlandse Staat heeft wettelijke zorgplicht om de CO2 uitstoot te verminderen

Vandaag was de “Dag des Oordeels” in deze klimaatrechtszaak, en wat ik hoorde in de rechtszaal overtrof al mijn hoop en verwachtingen. In een baanbrekend vonnis waren de rechters het geheel eens met de door ons aangevoerde argumenten en stelden dat de Nederlandse Staat een wettelijke zorgplicht heeft om de CO2 uitstoot tot 25% te verminderen in 2020. De rechtbank stelde Urgenda in het gelijk en oordeelde dat de Nederlandse staat volgens de wet onrechtmatig handelde tegen Urgenda, dat 886 burgers vertegenwoordigde.

De rechtbank paste de Europese Rechten van de Mens toe, zoals art. 2 en 8 van de Europese Conventie van de Rechten van de Mens, het preventie principe, het VN Kader Conventie Klimaatverandering, en het verdrag van de Europese Unie om het rechtvaardigheidsprincipe van de Nederlandse wet zo te vertalen (art. 6:162 Burgerlijk Wetboek) en concludeerde dat de Nederlandse staat aansprakelijk is voor onrechtmatige nalatigheid ten opzichte van Urgenda.

Opluchting voor Urgenda’s advocaten en voor mede-aanklagers

Het argument van de verdediging van de Staat, dat klimaatbeleid een zaak is van het goeddunken van de uitvoerende mogendheden, werd van tafel geveegd toen de rechtbank appelleerde aan de beschermende logica van de rechtsregels en de scheiding van machten: de plaats van de rechterlijke macht is de burgers bescherming te bieden wanneer de uitvoerende mogendheid haar macht op een dermate wijze gebruikt dat deze het welzijn en de mensenrechten van haar burgers in gevaar brengt, en dit houdt tevens in de nalatigheid van een overheid door weigering tijdig klimaat-acties te ondernemen.

Verdediging van Urgenda, verbaasd over de stoutmoedigheid van de rechtbank

Wij, als mede-aanklagers, en de verdediging van Urgenda, waren verbaasd over de stoutmoedigheid van de rechtbank; en ik was diep geraakt dat er werkelijk iets lijkt te veranderen in de wereld wanneer een rechtbank, die zich gemakkelijk had kunnen verschuilen achter argumenten als: “de macht van de uitvoerende mogendheden om klimaat beleid vast te stellen”; “de relatief kleine bijdrage van Nederlandse aan het globale uitstoot probleem, en daarmee te weigeren een geproportioneerde aansprakelijkheid vast te stellen”; of “het ontbreken van een voldoende sterk causaal verband tussen het functioneren van de Nederlandse staat en de toekomstige schade door klimaatverandering”- laat staan Urgenda alleen al ontvankelijk te verklaren! – dat met al deze aanwezige argumenten, de rechtbank het dappere besluit nam om verantwoordelijkheid te nemen voor haar plicht wetenschappelijke feiten te erkennen, de wet toe te passen en recht te doen aan deze zaak van extreem maatschappelijk belang.

Een leefbaar milieu voor de huidige en toekomstige generaties

Voor mij was het een moment waarin mijn idealisme bodem vond en samensmolt met de hoop van de andere aanwezige 100 mede-aanklagers (waarvan sommigen elkaars hand vasthielden en velen tranen lieten!) dat werd bevestigd en weerspiegeld door de woorden van de rechter die het eens was met onze meest belangrijke aanklachten en eisen.

De verrassing was dermate dat de advocaten van Urgenda zich hierna moesten herpakken, overweldigd door emotie en opluchting – op het TV nieuws waren beelden te zien van hun betraande gezichten en niemand probeerde ook zijn tranen te verbergen; ze waren trots toe te geven dat ze hun hele hart in deze zaak hadden gestopt – in wat ze beschreven als “de zaak van hun leven”.
Ik heb echt de indruk dat wat van deze warmte overging op de rechters in dit rechtvaardige oordeel.

Aanmoediging en gegronde wettige argumenten voor NGO’s in andere landen

Ongeacht of de Staat wel of niet in hoger beroep zal gaan tegen de uitspraak, dit was een enorme overwinning voor klimaatactivisten en milieuadvocaten over de hele wereld. Het geeft zo’n aanmoediging en zulke gegronde wettelijke argumenten aan NGO’s in andere landen om soortgelijke acties te ondernemen ten behoeve van een leefbaar milieu voor de huidige en toekomstige generaties.

Het is mijn wens dat dit precedent zal worden gevolgd door nog veel meer identieke zaken in andere jurisdicties, hiermee een “ius commune” voor klimaatrecht vormend, en dat andere advocaten en mede-aanklagers zich zo van harte zullen wijden aan deze zaken als wij hier in Nederland hebben gedaan op deze historische dag.

Door Femke Wijdekop, Earth Lawyer at Institute for Environmental Security & End Ecocide in Europe

Leave a reply

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.