Recht in Balans

Professor Lancksweerdt over ontwikkelingsgericht recht

Professor Lancksweerdt over ontwikkelingsgericht recht en de plaats van Digna de Bruin daarin

HET WONDER

Misschien kennen sommigen onder jullie wel “de wondervraag”. Zij wordt dikwijls gebruikt in de oplossingsgerichte gesprekstherapie (zie De Jong en Kim Berg). Die vraag wordt (ongeveer) als volgt geformuleerd : “Stel dat er ’s nachts, tijdens jouw slaap, een wonder gebeurt. Je weet niet dat er een wonder gebeurde omdat je sliep. Door het wonder is jouw probleem opgelost. Wat is er anders als je wakker wordt? Beschrijf concreet en in detail hoe alles er dan zou uitzien (visualiseer het). Wat doen de mensen? Hoe ziet de situatie er uit?”.

Ik heb een dergelijke wondervraag even aan mezelf gesteld voor wat betreft de juridische wereld. Stel dat ik morgen wakker word en er is een wonder gebeurd. In het rechtssysteem en de rechtspraktijk is alles precies zo geworden zoals ik het graag wil. Wat zie ik dan?

Rechtssysteem op basis van inspraak en participatie van burgers

Ik zie in de eerste plaats een rechtssysteem dat een beroep doet op de kracht van mensen. Daarmee bedoel ik een rechtssysteem waarin rechtsregels, op alle niveaus, tot stand komen na veel inspraak en participatie van burgers en belangengroepen. Recht dat bottom up ontstaat dus. En die rechtsregels zijn er op gericht het beste uit onszelf te halen, ons aan te spreken op onze capaciteiten en verantwoordelijkheden. Bijvoorbeeld rechtsregels die ons er toe uitnodigen om in conflictsituaties ons lot in eigen handen te nemen, samen te werken, creatief te zijn. Denk maar aan regels die mediation faciliteren en stimuleren. In dat rechtssysteem worden bepaalde kernwaarden gekoesterd: respect, vrijheid, gelijkheid, menselijke waardigheid, verbinding, persoonlijke groei, creativiteit. Om die kernwaarden in de praktijk te realiseren zijn er vormen van rechtspraak ontwikkeld waarbij niet alleen het juridisch geschil, maar ook het onderliggend conflict in beeld komt. Rechtspraak waarbij de problemen van mensen via maatwerk worden opgelost. Het is een rechtspraak die hand in hand gaat met mediation.

Oplossingen gericht op menselijk welzijn

Nadat het wonder is gebeurd zie ik vooral in de rechtspraktijk enorme verschillen. Juristen zitten niet meer gevangen in een logica van “willen winnen”, maar zoeken naar win/win oplossingen. Zij zien in dat de individuele rechten van hun cliënt dienen te worden aangevuld met verantwoordelijkheden en ethisch handelen. Zij dragen zorg voor de belangen van hun cliënt maar ook voor de relatie met andere partijen. De juridische bijstand is er op gericht oplossingen te zoeken die niet alleen juridisch optimaal zijn, maar ook vanuit de optiek van het menselijk welzijn. De jurist biedt een veelzijdige, diepgaande dienstverlening aan. Hij treedt in een rijke, ondersteunende relatie met zijn cliënt, opdat zijn cliënt het beste uit zichzelf kan halen. Om dat te kunnen, heeft de jurist zelf een traject van persoonlijke groei afgelegd.

Capaciteiten van de mensen aanspreken

Zo’n wonder zou welkom zijn. De juridische wereld staat immers voor uitdagingen. Uitdagingen zijn uitnodigingen. Kansen om te veranderen. De grootste verandering waar juristen en hun cliënten kunnen toe overgaan is een innerlijke verandering. Een verandering in onze manier van zijn. In onze overtuigingen, attitudes, en waarden. Innerlijke verandering is een voorwaarde om tot duurzame veranderingen in de uiterlijke wereld te komen. Om het met de gevleugelde woorden van Gandhi (die trouwens ook jurist was) te zeggen: “wees de verandering die je in de wereld wil zien”. We hebben behoefte aan een recht en een rechtspraktijk die zulk een innerlijke verandering in de hand werken. Dat zou je “ontwikkelingsgericht recht” kunnen noemen. Recht en rechtspraktijk worden dan bekeken vanuit de vraag hoe men, binnen een juridische context, de vermogens die mensen in zich hebben kan aanspreken en (verder) ontwikkelen. Denk maar aan het vermogen tot redelijkheid, empathie, samenwerking, ethisch handelen, creativiteit, enz.

Een ontwikkelingsgerichte visie op het recht en de rechtspraktijk

Over het thema ‘ontwikkelingsgericht recht’ schreef ik onlangs een boek.

Het heeft als titel ‘Menselijke kracht in het recht’. De ondertitel is: “Een ontwikkelingsgerichte visie op het recht en de rechtspraktijk, met speciale aandacht voor persoonlijke groei, samenwerking en creativiteit”.

Veel van wat in dat boek staat begint in de juridische praktijk stilaan op te duiken. Bepaalde juristen manifesteren zich als echte pioniers. Hun waarden, hun ingesteldheid, hun manier van werken is erg innoverend en hoopgevend. Zij werken vanuit hun hart;

Digna De Bruin is een van die juristen. Wie een kijkje neemt op haar website weet direct waar ze voor staat. Hartverwarmend en inspirerend!

Door Professor Eric Lancksweerdt, Eerste Auditeur at Raad van State, hoogleraar in recht, gastprofessor voor het vak ruimtelijke ordening (Universiteit Antwerpen) in Antwerpen en in Hasselt, België.

Professor Eric Lancksweerdt is in 2009 gepromoveerd tot doctor in de rechten met een proefschrift over de juridische en rechtsfilosofische aspecten van burgerparticiptie, hij volgde twee opleidingen in de methodiek van de bemiddeling (90 uren en 550 uren).

Auteur van het boek ‘Menselijke kracht in het recht

Eric Lancksweerdt heeft diverse publicaties over onder meer:
– nieuwe wegen in het recht (evolutie van het recht in de richting van emancipatie, samenwerking en creativiteit)
– bestuursrecht
– bemiddeling
– burgerparticipatie
En Eric Lancksweerdt schreef het boek ‘Menselijke kracht in het recht’. De ondertitel is: “Een ontwikkelingsgerichte visie op het recht en de rechtspraktijk, met speciale aandacht voor persoonlijke groei, samenwerking en creativiteit”, gepubliceerd bij uitgeverij Larcier.

Leave a reply

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.